Ga naar hoofdinhoud
De Quadruple HelixSamenwerkingsontwerp met vier rollen rond een Lab: onderzoek, ondernemerschap, de praktijkgemeenschap en overheid. De vorm beschrijft wie betrokken kan worden; zij bevestigt geen partnerschappen.LabDE PLEKONDERZOEKUniversiteiten, onderzoeksinstitutenECONOMIECoöperatieve ondernemingenBURGERMAATSCHAPPIJPraktijkgemeenschapOVERHEIDplaatselijke publieke partners
Samenwerking opbouwenInitiatieven, ondernemers en onderzoekers brengen hun eigen kennis en verantwoordelijkheid mee.
Publieke betrokkenheidDe passende rol en afspraken worden met de bevoegde overheid verkend.

De quadruple helix is een model uit de innovatieliteratuur dat samenwerking tussen onderzoek, bedrijven, overheid en samenleving beschrijft. Ook Living Labs gebruiken dit model. Het helpt zichtbaar maken welke kennis aan tafel zit en welke stem nog ontbreekt.

Europese programma’s bieden verschillende vormen van samenwerking. Mission Soil ondersteunt Living Labs waarin onder meer landbeheerders, onderzoekers, burgers, bedrijven en overheden samen oplossingen ontwikkelen en evalueren. Andere instrumenten, zoals community-led local development, hebben hun eigen partnerschaps- en selectievoorwaarden.

Voor Syntrociety begint samenwerking bij een echte vraag op een plek. Hoe kan natuurherstel samengaan met een leefbare gemeenschap en een houdbare economie? Wie ondervindt de gevolgen, wie kan iets bijdragen en wie moet waarover besluiten? Die vragen bepalen de samenwerking.

Een beter plan ontstaat wanneer kennis en verantwoordelijkheid elkaar ontmoeten.

§ 02, De vier rollen

Wat ieder perspectief bijdraagt

Binnen een Lab zijn praktijkkennis, gemeenschapsvorming en economische vragen met elkaar verbonden. Voor onafhankelijk onderzoek, specialistische kennis en publieke besluiten zijn passende partners nodig. De onderstaande rollen beschrijven het beoogde partnerschap; ze zijn geen lijst van reeds gesloten overeenkomsten.

01

Onderzoek en kennis

Samen met partners ontwikkelen

Onderzoekers helpen vragen formuleren, methoden kiezen en resultaten toetsen. Praktijkkennis en wetenschappelijke kennis vullen elkaar aan wanneer herkomst, context en beperkingen zichtbaar blijven.

02

Samenleving en deelnemers

Samen met partners ontwikkelen

De mensen die een plek gebruiken en erdoor worden geraakt brengen ervaring, behoeften en lokale kennis mee. Hun betrokkenheid helpt doelen en besluiten te verbinden aan het dagelijks leven.

03

Economie en vakmanschap

Samen met partners ontwikkelen

Coöperaties, ondernemers, leveranciers en vakmensen brengen uitvoering, diensten en middelen mee. Zij helpen een economie opbouwen die het werk kan dragen en de maatschappelijke en ecologische doelen ondersteunt.

04

Overheid

Samen met partners ontwikkelen

Gemeenten en andere publieke instanties brengen beleid, bevoegdheden en kennis van de uitvoeringsregels mee. Zij kunnen helpen de juiste procedure en samenwerking te vinden, terwijl hun wettelijke taken en onafhankelijke besluitvorming blijven gelden.

Samenwerking wordt makkelijker als de vraag helder is en de informatie terug te vinden. Wat wil een initiatief bereiken, wat is al gedaan, welke middelen zijn beschikbaar en wat vraagt nog onderzoek?

Het Charter geeft de federation een gedeelde basis. De Practice beschrijft hoe Labs hun werk organiseren. Die documenten maken verwachtingen bespreekbaar tussen Labs en met andere partijen.

SYFERS verbindt methode, framework en digitale hulpmiddelen. Het ondersteunt afspraken, registraties en reflectie. Zo kan een partner begrijpen hoe een vraag is ontstaan en welke informatie een conclusie ondersteunt.

Een onderzoeksplan beschrijft vervolgens wat wordt gemeten, op welke manier en over welke periode. Een samenwerkingsovereenkomst maakt verantwoordelijkheden, gegevensgebruik, middelen en publicatieafspraken expliciet.

Deze voorbereiding maakt een partnerschap concreet. Een gedeeld model krijgt betekenis wanneer mensen en organisaties hun bijdrage en verantwoordelijkheid werkelijk vastleggen.

Een overheid kan inhoudelijk meewerken aan een maatschappelijke opgave en blijft tegelijk verantwoordelijk voor haar publieke taken. Een partnerschap verandert die bevoegdheden niet.

Een gemeente kan bijvoorbeeld meedenken over de regionale behoefte, relevante diensten verbinden en uitleggen welke gegevens voor een aanvraag nodig zijn. Vergunningen en eventuele planwijzigingen volgen hun eigen procedures.

Een regionale instantie kan de verbinding leggen met gebiedsontwikkeling of een financieringsprogramma. Toegang tot dat programma hangt af van de concrete oproep, de aanvrager en het voorstel.

Een onderzoeksinstelling kan helpen de pilot zo op te zetten dat de uitkomsten bruikbaar zijn buiten de plek zelf. Daarbij horen afspraken over methoden, onafhankelijkheid, gegevens en de publicatie van bevindingen.

Een partnerschap werkt wanneer duidelijk is wie bijdraagt en wie beslist.

De onderstaande kaders geven richting of bieden mogelijke programma’s. Welke route past, onderzoeken we aan de hand van een concrete vraag en de actuele voorwaarden.

  • Horizon EuropeHet Europese programma voor onderzoek en innovatie. Mission Soil ondersteunt Living Labs waarin meerdere partijen oplossingen voor bodemgezondheid ontwikkelen en toetsen. Voorwaarden verschillen per oproep.
  • European Green DealEuropese beleidsrichting voor klimaat, milieu en economie. Specifieke wetten en programma’s bepalen de uitvoering.
  • New European BauhausEen initiatief dat duurzaamheid, kwaliteit van de leefomgeving en inclusie verbindt. Deelname en financiering volgen afzonderlijke voorwaarden.
  • CLLDCommunity-Led Local Development, in Portugal DLBC. Lokale actiegroepen ontwikkelen gebiedsstrategieën; geen enkele belangengroep mag de besluitvorming domineren. Verordening (EU) 2021/1060, artikel 31.
  • Open en verantwoord onderzoekEen benadering met aandacht voor betrokkenheid, openheid, maatschappelijke betekenis en verantwoord gegevensgebruik. We gebruiken die vragen bij de ontwikkeling van onze methode.
  • ENEI 2030De Portugese strategie voor slimme specialisatie, goedgekeurd in 2022. Zij biedt een kader om een innovatievraag aan nationale en regionale prioriteiten te verbinden.
  • Algarve 2030De regionale ontwikkelingsstrategie en het bijbehorende programma bieden aanknopingspunten voor duurzame ontwikkeling en een bredere regionale economie.

We zoeken de verbinding tussen het doel van een programma en een onderbouwde praktijkvraag. Een passende oproep, geschikte partners en een haalbaar voorstel bepalen of een aanvraag zinvol is.

We zoeken partners die samenleven, herstellen en leren als een samenhangende opgave willen onderzoeken. Een partnerschap begint met een vraag waar beide partijen zich aan willen verbinden.

Een gemeente of andere publieke instantie kan helpen de lokale opgave en de uitvoeringsroute scherp te krijgen. Wat is hier nodig? Welke activiteiten zijn mogelijk? Welke expertise en besluitvorming horen erbij?

Een onderzoeker kan helpen een leerprogramma en meetplan te ontwikkelen. We zoeken inzicht in wat een aanpak oplevert, voor wie en onder welke omstandigheden. Ook tegenvallende resultaten horen bij dat onderzoek.

Een economische partner kan vakkennis, materialen, diensten of geduldig kapitaal bijdragen. We zoeken een gezonde businesscase die langdurige zorg voor mensen en natuur mogelijk maakt.

De samenwerking kan beginnen met een afgebakende opdracht, een onderzoeksproject of een pilot. Doelen, middelen, rollen en evaluatiemomenten maken we vooraf duidelijk.

Wat we samen leren, willen we geschikt maken voor andere plekken. Zo kan een lokale samenwerking bijdragen aan bredere verandering.

Het werk begon in 2023 bij Sulitânia in Zuid-Portugal. De coöperatie rondt haar werk op de eerdere plek af en zoekt een nieuwe locatie. De ervaringen uit die periode vormen het vertrekpunt voor verdere ontwikkeling.

Syntrociety bouwt aan een federation van zelfstandige Labs en aan het framework en de hulpmiddelen die samenwerking ondersteunen. Deze pagina beschrijft het partnerschapsmodel dat we daarvoor willen gebruiken.

Een formele partnerrelatie krijgt pas die status wanneer de betrokken organisaties de afspraken hebben gemaakt. De vier rollen hierboven zijn daarom een uitnodiging en een werkmodel.

De Implementation Gap beschrijft de vraag hoe beleidsdoelen en lokale uitvoering elkaar kunnen versterken. Partnerschap helpt die vraag concreet te onderzoeken.

Labs zijn de Members van de federation. Hun onderlinge relatie wordt beschreven door het Charter, de Practice en de toetredingsprocedure.

Universiteiten, gemeenten, ondernemingen en andere organisaties kunnen op een andere manier bijdragen: aan onderzoek, uitvoering, een gebiedsopgave of de ontwikkeling van hulpmiddelen.

We gebruiken counterpart als werkbegrip voor zo’n partner. De overeenkomst bepaalt wat de samenwerking inhoudt: bijvoorbeeld gastonderzoek, een gezamenlijk project, levering, financiering of een bijdrage aan ontwikkeling.

De vorm volgt de vraag en de bijdrage van iedere partij. Neem contact op met een concreet voorstel; samen onderzoeken we welke afspraken nodig zijn.

§ 09, Slot

Vier perspectieven kunnen samen meer mogelijk maken.
We nodigen partners uit om daar met ons een werkende praktijk van te maken.

Quadruple helix · v 1.1 · oktober 2026 · Federation in opbouw

§ Binnen de bredere methodologie

Verschillende werelden rond dezelfde vraag verbinden.

De quadruple helix is één manier om dat werk te organiseren. Boundary work beschrijft de bredere aanpak.

Lees boundary work →

Primaire bronnen

Lees verder

De stap van beleidsdoel naar uitvoering op een concrete plek.

Lees de Implementation Gap

Zet de stap

Ontdek hoe een Lab deel kan worden van de federation.

Word een Lab